Poslovne vesti - Makedonija

ЕК: Македонската економија ќе расте 3,5 отсто годинава

Економската експанзија на Македонија доби во темпо минатата година, поддржана од потрошувачката на домаќинствата , извозот и значителниот јавен стимул. Но, фискалната дисциплина повторно разочара и покрај тоа што Владата успеа значително да го намали дефицитот.

Ова го констатира Европската комисија во најновата економска прогноза во која за нашата земја под наслов „Се зголемува ризикот од раст на домашната побарувачка“, уште се вели дека изгледите остануваат оптимистични, со домашната побарувачка која станува единствен двигател на растот, но истовремено и дека се зголемуваат негативните ризици.

Во прогнозите, исто така, се предупредува дека инвестициските можности се, сепак, предмет на значаен ризик што произлегува од одложената примена на јавните инфраструктурни проекти и од продолжувањето на политичката несигурност.

Ризиците се гледаат токму во делот на домашната побарувачка за која се прогнозира дека веројатно ќе биде единствен извор на раст. „Приватната потрошувачка обезбедува најголем придонес во двете години, како и придобивките од позитивните трендови на платите и вработеноста, бенигната цена на животната средина и понатамошното зголемување на социјалните трансфери и пензиите.

Сепак, личната потрошувачка би можело да биде погодена од забавување на растот на кредитите на населението, како одговор на прудентните мерки на Централната банка за спречување на зголемување на потрошувачките кредити. Освен тоа, растот на реалните нето-плати, кои се зголемуваат 20 месеци по ред беа малку стеснати неодамна, додека номиналните плати се зголемуваа побавно“, се вели во економските прогнози.

Европската комисија посочува дека „домашната побарувачка, како единствен двигател на растот, во иднина во Македонија може да биде предмет на ризик од значајно намалување“. ЕК очекува експанзијата да продолжи со побавно темпо и во потесна база.

Инаку, со прогнозиран пораст на домашниот бруто-производ 3,5 отсто оваа година и исто толку во 2017, Македонија е меѓу петте земји на Стариот Континент според нивото на економски раст. Според истиот извештај, Ирска се очекува да има пораст на БДП од 4,9 отсто, Романија 4,2 отсто, Малта 4,1 и Полска 4,2 отсто. Грција ќе биде единствената европска држава што годинава ќе остане во рецесија со негативен раст од 0,3 отсто.

На ниво на ЕУ БДП годинава ќе се зголеми 1,8 отсто. Во однос на земјите кандидати за членство во ЕУ, за Србија се прогнозира раст од 2 годинава, односно 2,5 отсто наредната година, за Албанија 3,2, односно 3,5 отсто и за Црна Гора 3,6, односно 3,89 отсто. Турската економија годинава ќе забави, констатира ЕК, предвидувајќи за годинава раст на БДП од 3,5 и во 2017 година 3,7 отсто.

Во извештајот се вели дека ќе продолжи намалувањето на невработеноста, која годинава се очекува да се намали на 24,7 отсто, а идната година 23,5 отсто. Јавниот долг, пак, според прогнозите на ЕЕ, ќе продолжи да расте - од 37,9 отсто во однос на БДП минатата година, на 39,6 отсто оваа година и 40,6 отсто идната година. На ниво на земји членки на ЕУ, Естонија има најмал јавен долг од 9,6 отсто, а највисок Грција (182,8 отсто од БДП), Италија (132,7 отсто) и Португалија (126 отсто).

Европската комисија наведува дека растот на БДП во Македонија се зголемувал на подобро балансирана основа. Според прогнозата, понесен од солидното зголемување на потрошувачката на домаќинствата, растот на трошоците на Владата и позитивниот придонес на нето-извозот, растот на производството во Македонија се зголемил на околу 3,7 проценти од БДП во 2015 година, откако го имаше истиот раст и во 2014 година. А, индустриското производство, севкупно производство, според ЕК, разочарало, градежниот сектор продолжил со својата робусна изведба, поддржан од побарувачката од агендата за јавни работи на Владата.

Според извештајот, се очекува приватните инвестициски трошоци да се водат од зајакнување на довербата на инвеститорите, како и „на намалувањето на политичката криза“. Инвестициските расходи на Владата, пак, „веројатно е малку да се зголемат како удел во БДП-то во 2016 година“, но и тие да останат на тоа ниво во 2017 година.

Инвестициските можности се, сепак, предмет на значаен ризик што произлегува од одложената примена на јавните инфраструктурни проекти и од продолжувањето на политичката несигурност - предупредува Европската комисија.

Трговскиот биланс на Македонија, според ЕК, се подобрувал на сметка на побавниот раст на увозот и поддржан од пониските цени на нафтата и силниот раст на извозот. Сепак, дефицитот на тековната сметка се зголемил, а примарното салдо се влошило, но, според Комисијата, на ниво од 1,4 отсто од БДП и истиот останал умерен.

„Надворешната рамнотежа се предвидува да се влошува со негативен придонес на нето-извозот во растот во наредните години. Посилен раст на извозот е веројатно да биде компензиран од порастот на увозот, како и голем дел од инпутите за производство од страна на странските компании, кои сочинуваат две третини од извозот на економијата, како и од јавните инфраструктурни работи што доаѓаат од странство. И покрај натамошното зголемување на суфицитот на услуги, дефицитот на тековната сметка ќе се прошири, а трговскиот биланс на стоки се влошува и приливите од трансфер се намалија, се додава во прогнозата на ЕК за Македонија, при што се додава дека „растот на вработеноста во Македонија продолжува, а инфлацијата е поставена да остане ниска“.

Растот на вработеноста забрзал во 2015 година со отворање нови работни места што претставува зголемување од 2,3 отсто на годишно ниво. Голем дел од овој раст, според ЕК, се одвива во производствениот сектор на странските директни инвестиции, а како резултат на владините програми за субвенции за вработување.

„Растот на вработеноста, најверојатно, ќе продолжи со солидни стапки, со просек од 2,1 отсто во текот на наредните години, но со мало подобрување на структурата на новите работни места. И покрај понатамошното намалување на работната сила, стапката на невработеност ќе продолжи да се намалува“, се вели во економската прогноза за Македонија.

Истовремено, ЕК предупредува дека „фискалната консолидација останува предизвик“, како и дека извршувањето на буџетот „се лизнал“ повторно во 2015 година, со тоа што општиот владин дефицит се зголемил во текот на летото за 0,3 проценти.

Ова се случило и покрај означените перформанси на приходите во текот на првата половина на годината, за сметка на порастот на наплатата на данокот на добивка, откако владата ги намалила исклучоците. Фискалниот исход за 2015 година изнесувал 3,5 проценти на проектираниот БДП, што ја надминало првичната цел за 0,2 отсто, но било пониско за 0,7 проценти во споредба со реализацијата во 2014 година.