Tema - Bosna i Hercegovina

Prebijanje dugova ublažava nelikvidnost

Učestvovala 454 subjekta

Prema preliminarnim rezultatima prve runde multilateralne kompenzacije u ovoj godini, objavljenim na sajtu Banjalučke berze, ukupno je prebijeno 47,41 miliona KM obaveza i potraživanja, a u postupku su učestvovala 454 subjekta. Među njima su bile zdravstvene ustanove, opštine i komunalna preduzeća, od kojih je dvadesetak iz FBiH.

Multilateralne kompenzacije u Srpskoj održavaju se šest puta godišnje, a ovaj mehanizam, koji je uspostavljen prije deset godina, važi za jedinstven projekat u regionu.

Savić: Problem nije u sistemu, već u učešću

U prvoj rundi ove godine učestvovala je Područna privredna komora Trebinje, a direktor Veselin Savić ocijenio je da je multilateralna kompenzacija "jako dobra stvar", ali da je problem što je mnogi privredni subjekti ne koriste u dovoljnoj mjeri.

- Problem nije u sistemu, već u tome što se ne primjenjuje dovoljno. Kada mali broj firmi učestvuje, lanci kompenzacije se prekidaju i onda ne prolazi ono što bi inače moglo proći. Zbog toga ne trpe samo oni koji ne učestvuju, nego i svi ostali – istakao je Savić.

Prema njegovim riječima, potrebno je dodatno motivisati privrednike da se uključe, iako zakon predviđa obavezu prijavljivanja kompenzacija.

- Mi čak prijavljujemo i avanse, radimo avansna plaćanja jer znamo da ima firmi kojima je lakše da na ovaj način zatvore potraživanja, budući da novca u privredi nedostaje. Čak i kada nemamo dugovanja, koristimo sistem za avansno plaćanje doprinosa. Važno je da što više subjekata učestvuje – poručio je Savić.

Opštine koriste mehanizam za zatvaranje dugova

Da kompenzacija ima konkretne efekte potvrđuju i u lokalnim zajednicama. Načelnik opštine Brod Milan Zečević rekao je da je ta opština u posljednjoj rundi prijavila relativno mali iznos.

- Prijavili smo oko 7.000 maraka, a kroz multilateralnu kompenzaciju prošlo je nešto više od 6.000. Najvećim dijelom zatvoren je dug prema Poštama Srpske, a dio prema Institutu za javno zdravstvo i drugima - naveo je Zečević.

On je podsjetio da opština ima određena potraživanja od Fonda za agrarna plaćanja po osnovu prošlogodišnjih projekata izgradnje seoskih puteva, te da je dio tog iznosa preusmjeren na izmirenje obaveza.

- Od kada sam na funkciji, u posljednjih 14 mjeseci, ovo je treća kompenzacija u kojoj učestvujemo. Sa svakom pravimo određene pomake. Smatram da je ovo dobra praksa jer povezuje više subjekata u zatvoren finansijski ciklus i omogućava da se istovremeno izvrše poravnanja. Vjerujem da svaka opština ima značajna dugovanja i dobro je da nas ovakav mehanizam podstakne na aktivniji pristup – kazao je Zečević.

Pavlović: Sistem automatski zatvara krug

Ekonomista Zoran Pavlović pojašnjava da je suština multilateralne kompenzacije u tome što računarski povezuje sve prijavljene učesnike i omogućava automatsko prebijanje obaveza i potraživanja.

- To je model koji je postojao i u bivšoj Jugoslaviji. Ako imamo firme jedan, dva i tri, odnos između prve i treće može se riješiti preko druge. Često ne znamo da naš dužnik ima potraživanje od treće firme, kojoj mi treba da platimo. Upravo tu sistem pronalazi vezu i zatvara krug – objasnio je Pavlović.

Nagomilane obaveze

Zoran Pavlović je istakao da podaci pokazuju da u privredi nedostaje novca i da su međusobna dugovanja u porastu. Iznos kompenzovanih obaveza u ovoj rundi veći je za skoro 50 odsto u odnosu na ranije kompenzacije. Pavlović smatra da značajan dio problema leži u nagomilanim obavezama javnog sektora.