Trgovina - Bosna i Hercegovina

Evropska kriza obara izvoz

Prema najnovijem izvještaju Republičkog zavoda za statistiku industrijska proizvodnja u Srpskoj manja je za čak 13,2 odsto u odnosu na isti period prošle godine.

U poređenju sa 2025. kada je pad iznosio 3,4 odsto, riječ je o značajnom pogoršanju trendova. Najveći pritisak na ukupnu industriju dolazi iz sektora vađenja rude i kamena, gdje je zabilježen pad od 20,8 odsto.

Negativni trend prisutan je i u energetici, gdje je proizvodnja i snabdijevanje električnom energijom, gasom i parom smanjeno za 10,3 odsto, dok je šire rudarstvo u padu od oko sedam odsto.

Struktura industrijske aktivnosti dodatno potvrđuje slabljenje. U prerađivačkoj industriji najveći pad bilježi proizvodnja tekstila, koja je gotovo prepolovljena u odnosu na prošlu godinu. Značajan pad evidentan je i u proizvodnji računara, elektronske i optičke opreme, kože i kožnih proizvoda, papira, baznih metala, električne opreme te mašina i uređaja.

Veća proizvodnja drveta

S druge strane, pojedini segmenti bilježe rast. Veća je proizvodnja drveta i proizvoda od drveta, dok je prehrambena industrija u plusu od oko tri odsto. Posebno zabrinjava podatak da je samo u aprilu industrijska proizvodnja bila manja za 13,2 odsto u odnosu na isti mjesec prošle godine, što spada među izraženije godišnje padove u posljednjem periodu.

Slični trendovi vidljivi su i u industrijskom prometu, koji dodatno potvrđuje zavisnost domaće privrede od inostranog tržišta. Ukupan promet industrije u maju 2026. bilježi blagi rast od 0,5 odsto u odnosu na prosjek iz 2025. godine, ali je u godišnjem poređenju i dalje u padu.

U odnosu na maj prošle godine, industrijski promet manji je za devet odsto. Najveći pad zabilježen je na inostranom tržištu, gdje je promet smanjen za više od 15 odsto, dok je domaće tržište u istom periodu poraslo za 2,7 odsto. U periodu januar-maj ukupna industrijska aktivnost manja je za 1,6 odsto u odnosu na isti period prošle godine, uz izraženiji pad u izvoznim granama. Komentarišući ove podatke, predsjednik Privredne komore Goran Račić kaže da je domaća ekonomija snažno izložena kretanjima na međunarodnom tržištu, prije svega Zapadne Evrope, koja je glavno izvozno odredište. Kako je pojasnio, oko 70 do 75 odsto izvoza ide u razvijene zemlje Zapadne Evrope, prije svega u Italiju, Austriju i Njemačku, pa se poremećaji u tim ekonomijama direktno prelijevaju na domaću privredu.

Širi trend

- Pad industrijske proizvodnje i prometa dio je šireg trenda, posebno izraženog zbog slabljenja potražnje na ključnim izvoznim tržištima - naveo je Račić.

Kao primjer naveo je poremećaje u metalskom i rudarskom sektoru, gdje su slabija evropska industrijska aktivnost i smanjene narudžbe doveli do zastoja u proizvodnji. Naglasio je i da prerađivačka industrija i dalje ostaje ključni stub ekonomije Srpske, jer učestvuje sa oko 90 odsto u ukupnom izvozu, što je čini posebno osjetljivom na kretanja u Evropskoj uniji.

- Sve ove krize, od rata u Ukrajini, preko sukoba na Bliskom istoku, do globalnih ekonomskih i političkih tenzija, stvaraju nepovoljnu atmosferu na evropskom tržištu. Bez stabilizacije evropske industrije teško je očekivati povratak jačeg rasta - poručio je Račić.

On ipak ocjenjuje da prostor za oporavak postoji u srednjoročnom periodu, uz stabilizaciju globalnih prilika i jačanje industrijske aktivnosti.

Pregled

U poređenju sa prethodnih nekoliko godina, industrijska proizvodnja u Republici Srpskoj pokazuje produženo slabljenje bez jasnog oporavka. Podaci Republičkog zavoda za statistiku ukazuju na to da su tokom 2023. i 2024. godine zabilježeni izraženiji godišnji padovi i oscilacije u industrijskoj aktivnosti, posebno u prerađivačkoj industriji, rudarstvu i energetici. Takvi trendovi nastavljeni su i u 2025. godini, dok početak 2026. pokazuje dodatno pogoršanje u odnosu na isti period prošle godine.